Protest wyborczy

poradnia obywatelska

 

O co chodzi?

Z całego kraju spływają do nas liczne informacje o nieprawidłowościach w trakcie wyborów samorządowych. Jako obywatele Rzeczpospolitej Polskiej, czujemy się odpowiedzialni za nasze państwo, dlatego stworzyliśmy stronę, która ma służyć pomocą wszystkim osobom, które w sposób zgodny z prawem chcą dążyć do wyjaśnienia nieprawidłowości.

Chcemy, aby strona służyła realną pomocą tym, którzy mają informacje o nieprawidłowościach i chcą je przekazać organom właściwym do orzeczenia nieważności wyborów na konkretnym obszarze. Nie istnieje jeden odgórny organ, który mógłby orzec nieważność wyborów samorządowych. Wybory można unieważnić na konkretnym obszarze. W tym celu zachęcamy do składania protestów wyborczych. Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania znajdziesz tutaj. Opracowaliśmy już także część odpowiedzi na spływające od Internautów pytania: odpowiedzi możecie znaleźć tutaj.

>>> Pobierz wzór protestu wyborczego <<<

>>> Zapoznaj się z przesłankami do unieważnienia wyborów <<<

W jakiej komisji doszło do nadużycia, którego jesteś świadkiem?

Jakiego rodzaju nadużycia byłeś świadkiem?
 nie zarejestrowano głosu, który oddałem niszczenie kart wyborczych dostawienie dodatkowych krzyżyków wydawano karty wyborcze bez dowodu karty wyborcze pozostawiono bez opieki nieprawidłowo zabezpieczona urna inne (opisz szczegółowo poniżej)

Opisz szczegółowo okoliczności nadużycie, którego byłeś świadkiem

Imię i nazwisko lub pseudonim(wymagane)

Adres e-mail (wymagane)


 Wyrażam zgodę na wykorzystanie, gromadzenie i przetwarzanie danych osobowych przez Klub Jagielloński zgodnie z artykułem 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, ze zm.)

Najczęściej zadawane pytania:

1. Jakie są przesłanki dla sądu do unieważnienia wyborów w danym okręgu wyborczym?

Szczegółowe przesłanki unieważnienia wyborów opracowane na podstawie Kodeksu Wyborczego znajdą Państwo tutaj.

2. Kto może zgłosić protest wyborczy?

Każdy wyborca, którego nazwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w danym obwodzie głosowania.

3. Do kiedy można zgłosić protest wyborczy?

Protest wyborczy wnosi się do właściwego sądu okręgowego do 1 grudnia. Zachęcamy, by zrobić to do 28 listopada (piątek), w godzinach urzędowania sądu.

4. W jakiej formie składa się protest wyborczy?

Protesty składa się na piśmie według wzoru, który znajdą Państwo tutaj.

5. Gdzie się składa protest wyborczy?

Protesty składa się do sądu okręgowego właściwego dla twojego miejsca zamieszkania

Adresy sądów znajdą Państwo tutaj. W razie wątpliwości prosimy o kontakt pod podanym wyżej adresem e-mail: protestwyborczy@kj.org.pl

6. Jaki może być skutek protestu wyborczego?

Najdalej idącym w skutkach rozstrzygnięciem może być podjęcie uchwały o nieważności wyborów.

7. Co należy dołączyć do wniosku?

Do wniosku można dołączyć fotografie, nagrania wideo, wszelkie inne materiały poświadczające nieprawidłowości.

8. Ile czasu ma sąd na rozpoznanie protestu?

Sąd okręgowy rozpoznaje protesty wyborcze w postępowaniu nieprocesowym, w ciągu 30 dni po upływie terminu do wnoszenia protestów.

9. Kiedy sąd może unieważnić wybory?

Sąd okręgowy orzeka o nieważności wyborów lub o nieważności wyboru radnego, jeżeli okoliczności stanowiące podstawę protestu miały wpływ na wyniki wyborów.

10. Co się dzieje po unieważnieniu wyborów?

Wojewoda w ciągu 7 dni od dnia zakończenia postępowania sądowego zarządza przeprowadzenie ponownych wyborów.

Odpowiedzi na pytania szczegółowe (kliknij w pytanie, by wyświetlić odpowiedź)

Pyt 1. Nie zarejestrowano głosu w protokole z wyborów

Pytanie nr 1:
Prawidłowo oddałem głos na siebie tak i cała moja rodzina w obwodzie wyborczym nr 2 w XXX. Po wywieszeniu protokołu z wyborów okazała się, że na moją kandydaturę nie oddano żadnego głosu. Dzwonili moi sąsiedzi, którzy także prawidłowo głosowali na mnie w tym obwodzie zdziwieni, że nie otrzymałem żadnego głosu. W tej chwili posiadam oświadczenia od 11 osób, potwierdzających prawidłowe postawienie x przy moim nazwisku tylko na liście nr XXX oraz jedno oświadczenie osoby, która także prawidłowo głosowała na mnie w obwodzie nr XXX, gdzie także nie zanotowano tego głosu.

Odpowiedź:
Szanowny Panie!

W zaistniałej sytuacji, na mocy art. 82 § 1-3 Ustawy Kodeks Wyborczy, przysługuje Panu prawo do wniesienia protestu wyborczego przeciwko ważności wyborów. Przesłanką do jego wniesienia jest widnienie Pańskiego nazwiska w dniu wyborów w spisie wyborców na obszarze danego okręgu.

Na podstawie art. 392 § 1 i 2 Ustawy Kodeks Wyborczy protest należy wnieść w formie pisemnej do właściwego sądu okręgowego w terminie 14 dni od dnia wyborów. Należy jednak uwzględnić art. 115 Ustawy Kodeks Cywilny, który stanowi, iż jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego- termin wniesienia przez Pana protestu upływa zatem z dniem 1.12.2014.

W proteście obowiązany jest Pan przedstawić zarzuty- nie zarejestrowanie głosów na Pańską kandydaturę oraz koniecznie dowody- w tym wypadku oświadczenia tych 11 osób, które prawidłowo głosowały. Ocena dowodów należy do sędziego. Przepisy nie wskazują jakiego typu dowody są w takiej sprawie dopuszczalne. Co do zasady w postępowaniem w sprawach protestów wyborczych sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu ze świadków jednak w sytuacji gdy podobnych spraw wpływie do danego sądu jest szansa, że sąd się na to zdecyduje.

Sąd okręgowy rozpoznaje protesty wyborcze w ciągu 30 dni po upływie terminu do wnoszenia protestów. Jeżeli okoliczności stanowiące podstawę protestu miały wpływ na wyniki wyborów, sąd orzeka o nieważności wyborów, stwierdza wygaśnięcie mandatów oraz postanawia o przeprowadzeniu ponownych wyborów.

Pyt 2. Błędnie przypisane głosy

Pytanie nr 2:
Chciałbym się dowiedzieć, jak może sformułować protest kandydat w następującej sytuacji:
W Okręgu do Rady Miejskiej (jednomandatowe okręgi wyborcze) mandat obsadził kandydat zdobywając 240 głosów. Natomiast głosy drugiego kandydata (96) przypisano innej osobie w tym okręgu i odwrotnie. Ktoś pomylił rubryki. Nie wiem, czy mężowie zaufania – w dodatku z obcych komitetów – zgodzą się podpisać imieniem i nazwiskiem pod protestem, ale to od nich – z dwóch niezależnych źródeł – są informacje o tej nieprawidłowości. Co prawda, wyniku co do obsadzenia mandatu to nie zmieni, ale trzeba sprostować oczywistą pomyłkę. Inna sytuacja. Trwa liczenie i porównywanie protokółów z komisji obwodowych, z protokołem powiatowej komisji wyborczej w poszukiwaniu ewentualnych różnic w głosach między nimi. Jeśli kandydat dopatrzy się różnicy, jak powinien wyglądać protest w tej sytuacji?

Odpowiedź:
Przepisy Kodeksu Wyborczego nie przewidują odrębnego trybu dla sprostowania tego typu omyłek – mężom zaufania przysługuje zgodnie z art. 75§6 KW prawo wniesienia uwag do protokołu, z przedstawionego stanu faktycznego nie wynika jednak, aby coś takiego miało miejsce. W takiej sytuacji należy więc skorzystać ze standardowej procedury protestu wyborczego w wyborach do rady miasta – wnosi się go na piśmie w terminie 14 dni od dnia wyborów do sądu okręgowego właściwego dla danego okręgu wyborczego wskazując na zaistniałą pomyłkę w protokole (art. 82§1 pkt 2 – naruszenie przepisów w zakresie ustalenia wyniku wyborów – w zw. z art. 392 KW). Co ważne uprawnionym do wniesienia protestu jest wyborca, którego nazwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania na obszarze danego okręgu wyborczego (art. 82§3) lub jest przewodniczącym właściwej komisji wyborczej albo pełnomocnikiem wyborczym (art. 82§5). W proteście należy opisać wydarzenia, które miały miejsce, formułując w nim zarzuty jak również wskazując lub przedstawiając dowody, na podstawie których oparte są formułowane zarzuty (w tym przypadku będzie to uzyskana informacja). Trzeba pamiętać również o tym, aby protest wyborczy czynił zadość wymogom co do pisma procesowego.

W drugiej z przedstawionych sytuacji ścieżka postępowania jest podobna – w tym przypadku podstawą protestu będzie również naruszenie przepisów w zakresie ustalenia wyniku wyborów (art. 82§1 pkt 2 w zw. z art. 392 KW). Pozostałe kwestie – właściwość sądu, legitymacji osoby uprawnionej do wniesienia protestu pozostają bez zmian.

Pyt 3. Czy upublicznienie kodu źródłowego serwisu PKW jest podstawą do złożenia protestu wyborczego?

Pytanie nr 3:
Od 18.11.2014 r. w internecie upublicznione zostały pliki z kodem źródłowym systemu liczenia głosów PKW. Oznacza to, że do systemu dostęp miały nieuprawnione osoby, które je skopiowały i upubliczniły. Czy taka sytuacji, która potencjalnie mogła także skutkować edycją/podmianą plików z algorytmami do liczenia głosów może być podstawą do złożenia protestu ?

Odpowiedź:
Zgodnie z komunikatem PKW z dnia 18.11.2014 roku upublicznione zostały systemy obsługujące strony internetowe PKW, a nie sam system liczący głosy. W związku z tym dopóki kontrola NIK lub działania ABW w tej sprawie nie wykażą, że istniało ryzyko zmiany liczby głosów w systemie komputerowym liczącym głosy, zarzut dostępu osób nieuprawnionych do zasobów stron internetowych PKW nie będzie przez sąd uznany jako przesłanka do unieważnienia wyborów w danym okręgu zgodnie z art 394 § 2 kodeksu wyborczego. Ponadto w niniejszej sprawie problematyczne byłoby wykazanie, że udostępnienie zasobów stron internetowych PKW wpłynęło lub mogło wpłynąć na wynik wyborów w danym okręgu wyborczym.

Pyt 4. Co, jeśli znane zastrzeżenia do procesu wyborczego są nieweryfikowalne?

Pytanie nr 4:
Zastrzeżenia jakie prawdopodobnie kierowane są do PKW są praktycznie nieweryfikowalne przez zwykłego wyborcę, występują bowiem na poziomie liczenia głosów, systemów zliczania itp. Co w takiej sytuacji?

Odpowiedź:

Należy zauważyć, że w przypadku wyborów samorządowych każdej osobie ujętej w spisie wyborców w jednym z obwodów do głosowania przysługuje złożenie protestu wyborczego zgodnie z 392 § 1 k.wyb. do właściwego sądu okręgowego. Protest wyborczy musi spełniać wymagania formalne określone w 392 § 2 k.wyb. W związku z tym, aby złożyć protest wyborczy nie wystarczy nasze przeświadczenie że dana komisja dopuściła się nieprawidłowości, musimy przedstawić dowody na których opieramy swoje zarzuty które poświadczą o danych nieprawidłowościach w przeciwnym razie sąd okręgowy tego rodzaju protest pozostawi bez dalszego biegu na podstawie art. 393 § 2 k.wyb. Odnosząc się konkretnie do pytania: aby wnieść protest wyborczy musimy być w posiadaniu dowodów wskazujących na konkretne naruszenia w danej komisji.

Możliwe jest również w takiej sytuacji złożenie skargi na nieprawidłowości w funkcjonowaniu Państwa do NIK poprzez e-mail, list lub specjalny formularz na stronie NIK-u. Aby skarga została rozpatrzona musi zawierać: imię i nazwisko oraz adres, ponadto NIK na swojej stronie zachęca przy składaniu skargi do podania adresu e-mail w celu uproszczenia kontaktu. Skargi anonimowe nie są rozpatrywane. NIK rozpatruje wniesioną skargę w terminie nie dłuższym niż miesiąc. Skarga do NIK nie wpływa oczywiście na ważność wyborów, skargi przesyłane wykorzystywane są w trojaki sposób. Pierwszy z nich – to kontrola doraźna, czyli natychmiastowa kontrola spowodowana nadesłaną skargą. Drugi to wykorzystanie informacji w kontroli wcześniej zaplanowanej lub właśnie przeprowadzanej, w tym konkretnym przypadku należy mieć na uwadze że NIK obecnie przeprowadza kontrolę w PKW. Trzeci polega na włączenie wiadomości o nieprawidłowościach do analizy która poprzedza powstanie przyszłych programów kontroli. Poniżej link do formularza na stronie NIK-u:

https://www.nik.gov.pl/kontakt/skargi-i-wnioski

Pyt 5. Problem z potwierdzeniem dopisania do listy wyborców

Pytanie nr 5:

Witam, jestem zameldowany na Podkarpaciu, studiuję w Krakowie dlatego też byłem dopisać się do listy wyborców aby tu zagłosować. Wypełniłem oba potrzebne wnioski, dostarczyłem kopię dowodu osobistego, zapytałem 2 razy pani przy okienku czy to wszystko i czy już uzupełniłem prawidłowo wnioski, otrzymałem odpowiedź twierdzącą. W niedzielę udałem się oddać swój głos do jednej komisji. Zostałem jednak poinformowany że nie ma mnie na liście. Powiedziałem że to nie możliwe, że się dopisywałem, jednak nikt nic o tym nie wiedział a panie powiedziały mi że nie mają żadnych dodatkowych list – powiedziałem że na takich byłem w wyborach do europarlamentu, na które też się dopisywałem. Pani przewodnicząca powiedziała że będzie dzwonić w tej sprawie a ja zostawiłem swój numer telefonu żeby mnie poinformowała. po jakiejś godzinie otrzymuje odpowiedź, że wykonała parę telefonów i nie da się nic zrobić. Powiedziałem że tak nie może być, że musiało dojść do pomyłki. Uzyskałem odpowiedź, iż będzie dzwonić dalej, wyżej i wyżej. Po 2 godzinach telefon, że mogę przyjść oddać głos ponieważ byłem zapisany do wyborów prezydenckich. Przyszedłem i byłem na jakiejś kartce sam jeden dopisany długopisem (!) i udzielono mi jednej karty do głosowania. Następnie przeszedłem do drugiej komisji (gdzie głosowało się na 3 kandydatów) i ta sama sytuacja. Nikt nie wie dlaczego mnie nie ma a ja wszystkim zacząłem tłumaczyć i mówię żeby skontaktowali się z panią która wcześniej po bardzo dużej ilości telefonów w końcu to wyjaśniła. Starsza pani przewodnicząca poszła gdzieś dzwonić a ja czekałem jakieś pół godziny. W końcu pan z komisji, korzystając z okazji że akurat nie ma wyborców poszedł jeszcze raz przeszukiwać wszystkie ich papiery i po jakimś czasie znalazła się lista, na której było tylko moje nazwisko (swoją drogą smutne jest to, że tak mało osób starało się o to, żeby móc głosować poza swoim miejscem zameldowania; myślę tutaj głównie o studentach, o ludziach młodych). W końcu uzyskałem karty do głosowania i mogłem dokonać wyboru… Nie wiem czy przedstawiona sytuacja jest nadużyciem, jednak chciałem się z kimś tym podzielić. Musiałem stracić wiele godzin, ale cieszę się, że w końcu udało mi się zagłosować. Pozdrawiam i trzymam za Was kciuki!

Odpowiedź:
W naszej ocenie sytuacja, którą Pan przedstawił nie kwalifikuje się jako nadużycie, które może prowadzić do nieważności wyborów. Był Pan ofiarą bałaganu, który jest powszechny w komisjach (co jest skandalem), jednak sam w sobie nie jest podstawą do złożenia protestu wyborczego. Ostatecznie zdołał Pan zagłosować. Inaczej byłoby, gdyby tego Panu nie umożliwiono, mimo spełnienia wszystkich warunków.

Pyt. 6. Nie odnotowano mojego głosu, mam dowód jego oddania

Pytanie nr 6:
Nie ma mojego głosu na XXX, ale jest oddany głos na XXX. Oto filmik jak wypełniam karty wyborcze:https://www.youtube.com/watch?v=SuDiUd7Ua28 Jak widać na filmiku – wczoraj oddałem 2 głosy na dwóch kartach wyborczych – jeden na panią XXX (Ruch Narodowy) a drugi na panią XXX (Nowa Prawica Janusza Korwin-Mikke) . Jak widać na filmie – głosu na panią z ruchu narodowego nie podliczono, za to głos na panią z Nowej Prawicy jest zaliczony. Oto filmik z wynikami na komisji wyborczej i 0 głosów kandydatkę XX (KWWRuchNarodowy): https://www.youtube.com/watch?v=g1wB4Rz_UTs

Odpowiedź:
Zaistniała sytuacja spełnia przesłanki złożenia protestu wyborczego przeciwko ważności wyborów do odpowiedniego miejscowo sądu okręgowego na pracę danej komisji obwodowej. Protest Wyborczy można zgłosić na podstawie art. 82 § 1 i 3 Kodeksu wyborczego. Zarówno zamieszczone filmy jak i Pana zeznanie mogą być dowodami w tej sprawie, co więcej na podstawie wyroków Sądu Najwyższego najprawdopodobniej Pana protest zostałby uznany za zasadny, jednak naruszenie o którym mowa raczej nie wpłynie na wynik wyborów w związku z czym nie zostaną unieważnione. Jeśli podobnych wniosków w danym sądzie okręgowym będzie więcej prawdopodobieństwo unieważnienia wyborów w danym okręgu przez sąd jest większe. Odsyłam do orzeczenia SN III SW 17/14 z 10.06.2014r. Protest wyborczy może Pan wnieść do dnia 1.12.2014r, jednak zachęcamy, aby ewentualny protest wnieść do 28.11.2014r.

Pyt. 7. Podejrzenie nepotyzmu w obsadzaniu komisji wyboczej

Pytanie nr 7:
Witam,gmina XXX kandydat na radnego w swojej wiosce jest jednocześnie sołtysem oraz Prezesem Gminnej Spółki Wodnej. Został wybrany na radnego, w jego wiosce w Komisji było powołanych 6 pracowników Urzędu Gminy XXX! Ten sam kandydat obsadził swoich dwóch synów w innych Komisjach! Komisji w Gminie było 7 a było tak, że nawet 3 członków tej samej rodziny zasiadało! Mężowie zaufania? WOLNE ŻARTY, wszystko pod dyktando obecnej Władzy! Jeden wielki przekręt: Wójt z PSL (obronił stołek), 11 radnych z PSL w tym z miejscowości Wójta! Powiat to 8 radnych PSL ! Ogólnie w całej Gminie w Komisjach było dużo rodzin i pracowników oraz osób powiązanych z Urzędem Gminy, jeden wielki przekręt!

Odpowiedź:
Członkiem komisji wyborczej może zostać każdy pełnoletni obywatel przez zgłoszenie się do komitetu wyborczego. Jeśli kandydatów jest więcej niż liczba miejsc w komisji, skład obsadza się przez publiczne głosowanie przeprowadzone przez wójta. Można więc stwierdzić, iż komisja była powołana niezgodnie z przepisami, jeśli zaistniała taka sytuacja, a więc kandydatów było więcej niż członków komisji, a losowanie takie się nie odbyło, bądź było ono nieprawidłowo przeprowadzone. Dopóki nie będzie w pan posiadaniu takiej informacji, argument ten nie jest niestety wystarczająco doniosły, aby być podstawą do złożenia skutecznego protestu wyborczego.

Pyt. 8. Czy duża liczba głosów nieważnych wystarczy, by złożyć protest?

Pytanie nr 8:
Czy jest sens składania protestu w sytuacji dużego odsetka głosów nieważnych (ponad 17%) w wyborach na radnego rady miejskiej (była tylko jedna strona karty do głosowania z czterema nazwiskami). Problem ilości nieważnych głosów nie wystąpił w głosowaniu na burmistrza (również tylko jedna strona karty do głosowania z sześcioma nazwiskami) – około 3% nieważnych głosów oraz w głosowaniu na radnych w innym okręgu wyborczym, które odbyło się w tym samym lokalu, nieważne głosy stanowiły około 4%. Jaki zarzut można ewentualnie podnieść w treści protestu.

Odpowiedź:
Samo powołanie się na wyniki wyborów, w których zaskakującym wydaje się fakt dużej liczby głosów nieważnych, nie jest wystarczającym powodem do wniesienia uzasadnionego protestu. Konieczne jest udokumentowanie przez składającego protest, konkretnego przypadku nieprawidłowości. Nawet wskazanie dowodów nieprawidłowości w pracach komisji, nie musi jednak powodować automatycznego unieważnienia wyborów przez sąd. Bardziej prawdopodobne jest np. nakazanie powtórnego przeliczenia głosów. Umieszczenie wszystkich kandydatów na jednej karcie do głosowania, utrudnia również powołanie na złą organizację wyborów, która mogła by wpłynąć na wyniki wyborów. Wskazanie konkretnych przyczyn umożliwiających złożenie protestu wyborczego znajduje się w art. 82 § 1 Kodeksu Wyborczego. Chcąc takowy złożyć, musimy powołać się na jedną z wymienionych w nim.

Podsumowanie akcji:

Odpowiedzieliśmy na 241 maili z pytania dotyczącymi przesłanek unieważnienia wyborów oraz procedury składania protestów wyborczych
Przeprowadziliśmy 65 rozmów telefonicznych dotyczących przesłanek  unieważnienia wyborów oraz procedury składania protestów wyborczych
Pomogliśmy w napisaniu 42 protestów wyborczych